Historiska platser

MONUMENT IN MEMORY OF ERIK DAHLBERGH

Erik Dahlbergh is a powerful symbol of the Swedish Empire. He carried out a wide variety of missions for king and country. And he is buried in Nykvarn, where he periodically spent time.

Erik Dahlbergh was born on 10 October 1625 and became an orphan at a young age. However, friends and family ensured he got a good education. At age 15, he began working for the Swedish Government and Kings Karl X Gustaf, Karl XI and Karl XII (in English Charles X Gustav, Charles XI and Charles XII of Sweden). Lieutenant colonel, quartermaster general, county governor, count, architect and artist are just a few of the titles he held.

In 1666, he married Maria Eleonora Drakenhielm. They had eight children, but only two of them survived him.

On a royal mission, Erik took part in all Swedish military interventions in Europe, from the Thirty Years’ War to the Great Northern War. He planned sieges, studied enemies’ defences, staked out fortifications and determined march routes.

In the final years of his professional life, he was Governor-General of the Swedish province of Livland, which today is parts of Estonia and Latvia.

Erik trained as an architect in Italy, Germany and France and designed several famous buildings and defence facilities in Sweden. Despite his impressive career, Erik is best known for his 350 drawings, collected in a work called Suecia antiqua et hodierna (Ancient and modern Sweden).

After spending years longing to retire, he was released from his service in Livland in 1702. He died in Stockholm on 16 January 1703.

Erik Dahlberg and Nykvarn

Erik’s father-in-law was Collector-General of Customs Wilhelm Drakenhielm, who built Hanstavik Manor in eastern Nykvarn. When Erik and Maria Eleonora married, they took over Ströpsta Farm from Wilhelm. It was just under a kilometre from here. The farm doesn’t exist anymore, but the name Ströpsta is still used.

Erik oversaw the construction of Stensättra Manor, near Lake Mälaren. He also designed the chapel in Turinge Church, one of the more prominent baroque monuments in Sweden. He himself is buried in the crypt beneath it, along with Maria Eleonora, two sons and a large number of his family members.

This monument was erected in honour of the 300th anniversary of Erik’s birth. It faces towards the site where Ströpsta Farm was. The medallion with his profile was designed by sculptor John Färngren.

• Portrait of Erik Dahlbergh, painted by David Kläcker Ehrenstrahl.
• Ströpsta gård with garden. You can see Turingeån River in the upper part. From a 1694 map.
• Erik Dahlberg’s chapel in Turinge Church. From Suecia antiqua et hodierna.

The Municipality of Nykvarn, in collaboration with Turinge-Taxinge local history society, tells about places, people, phenomena and objects of historical interest. Welcome to the Smedsbygget local heritage museum, where you can learn more about Turinge and Taxinge parishes, which make up the modern-day Municipality of Nykvarn.

Drottningkällan is a sacred spring, named after Queen Katarina Jagellonica (called Catherine Jagiellon in English and Katarzyna Jagiellonka in her native Polish). Legend has it that she used to visit the spring to fetch water for her husband Johan.

Drottningkällan has been known as a sacred spring since the 16th century. A sacred spring flows from south to north and was once considered to have healing powers. As late as the 1850s, people visited the spring on the eve of Trinity Sunday, the first Sunday after Pentecost. The water is rich in iron, and sometimes a reddish sediment forms when the iron comes into contact with oxygen.

The spring was named after Polish-born Katarina Jagellonica. She is said to have come here often from Gripsholm Castle to get fresh water for her husband, Duke Johan (later King Johan III – King John III in English), who was imprisoned in a tower room for four years.

His brother, King Erik XIV, locked him up after the siege of Turku Castle in August 1563. Erik suspected that Johan was conspiring with Poland/Lithuania against him. Katarina followed him to his prison at Gripsholm Castle of her own free will. Tradition has it that she remained true to the words engraved in her wedding ring: Nemo nisi mors (Nothing but death will part us). The old memorial stone next to the spring describes Katarina’s visits to it.

Biography

Katarina Jagellonica was born in Krakow on 1 November 1526 and died on 16 September 1583 at Stockholm Palace. She is buried in Uppsala Cathedral. She was a Polish princess, daughter of Sigismund I of Poland and Bona Sforza of Milan. On 4 October 1562, she married Johan, the Duke of Finland, who was 11 years her junior. Johan and Katarina were crowned in Uppsala Cathedral on 10 July 1569. They had three children: Isabella Johansdotter Vasa (1564–1566); Sigismund (1566–1632), who became King Sigismund III Vasa, King of Poland and Sweden; and Anna Johansdotter Vasa (1568–1625).

Portrait: Lucas Cranach the younger’s studio.
Katarina Jagellonica’s grave in Uppsala Cathedral.

Źródełko królowej

Źródełko trójcy przenajświętszej nazwane na cześć królowej Katarzyny Jagiellonki. Legenda głosi, że przybywała ona często do tego źródełka po wodę dla swojego męża jana.

Źródełko Królowej znane jest od XVI wieku jako Źródełko Trójcy Przenajświętszej. Kiedyś uważano, że takie płynące z południa na północ źródełko posiadało moc leczniczą. Aż do lat pięćdziesiątych XIX wieku ludzie przybywali do tego źródełka zwykle w przeddzień Święta Trójcy Przenajświętszej, obchodzonego w pierwszą niedzielę po Zielonych Świątkach. Woda zawiera dużo żelaza i czasami, wskutek kontaktu żelaza z tlenem, tworzy się w niej zabarwiony na czerwono osad.

Źródełko otrzymało swoją nazwę dla upamiętnienia urodzonej w Polsce Katarzyny Jagiellonki. Legenda głosi, że przybywała ona tu często z zamku Gripsholm po świeżą wodę dla swojego męża księcia Jana (późniejszego króla Jana III Wazy), który spędził cztery lata uwięziony w komnacie w wieży tego zamku.

Książe Jan został uwięziony przez swojego brata, króla Eryka XIV, po oblężeniu zamku w Turku (Åbo) w roku 1563. Eryk podejrzewał, że Jan spiskował przeciwko niemu razem z Polską/Litwą. Katarzyna dobrowolnie podążyła za mężem do więzienia w zamku Gripsholm. Zgodnie z tradycją powołała się na to, co było napisane na jej ślubnej obrączce: Nemo, nisi, mors (Nikt oprócz śmierci nas nie rozdzieli). Na starym pamiątkowym głazie obok źródełka opisane są wyprawy Katarzyny do tego miejsca.

Podpis pod ilustracją
Portret: warsztat Lucasa Cranacha Młodszego

Podpis pod ilustracją
Grobowiec Katarzyny Jagiellonki w katedrze w Uppsali.

Biografia

Katarzyna Jagiellonka urodziła się 1 listopada 1526 roku w Krakowie, a zmarła 16 września 1583 roku w zamku królewskim w Sztokholmie. Jest pochowana w katedrze w Uppsali. Była królewną polską, córką króla Polski Zygmunta I Starego i Bony Sforza z Księstwa Mediolanu. 4 października 1562 poślubiła o 11 lat młodszego od niej Jana, księcia Finlandii. Koronacja Jana i Katarzyny odbyła się 10 lipca 1569 roku w uppsalskiej katedrze. Urodziło im się troje dzieci: Izabella Wazówna (1564–1566), Zygmunt (1566–1632), który został królem Zygmuntem III Wazą - królem Polski i Szwecji oraz Anna Wazówna (1568–1625).

Stowarzyszenie miłośników małej ojczyzny Turinge-Taxinge (Turinge-Taxinge Hembygdsförening) we współpracy z gminą Nykvarn opowiada o interesujących miejscach, postaciach, przedmiotach i ciekawostkach historycznych z czasów dawnych, jak i współczesnych. Zapraszamy do ośrodka kultury regionalnej Smedsbygget (hembygdsgården Smedsbygget), gdzie można dowiedzieć się więcej o obu parafiach Turinge i Taxinge, stanowiących dziś gminę Nykvarn.